Newyddion

  • Gweithredu’r Ddeddf Iaith

    Heddiw, 30 Mawrth, mae Dathlu’r Gymraeg yn falch i weld fod Deddf Iaith 2011 yn cael ei weithredu. Mae’r Ddeddf yn datgan na ddylid trin yr iaith Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg. Mae’r Safonau newydd a ddaw i rym heddiw yn rhoi’r cyfrifoldeb ar y Llywodraeth a’r Awdurdodau Lleol i ddarparu gwasanaethau drwy gyfrwng y Gymraeg.

    Mae Dathlu’r Gymraeg yn galw ar y Llywodraeth, y Cynghorau Sirol a’r Awdurdodau Parc Cenedlaethol i weithredu yn gadarnhaol ac i gynnig darpariaeth lawn. Mae’r pwyslais wedi symud oddi wrth yr unigolyn a’r cyfrifoldeb nawr ar y cyrff statudol i ddarparu’r gwasanaeth.

    Mae Safonau’r Ddeddf Iaith yn gosod rheolau ar gyflenwi gwasanaethau drwy gyfrwng y Gymraeg yn cynnwys cyfarfodydd personol a chyhoeddus a hyfforddiant. Disgwylir i’r cyrff roi cyhoeddusrwydd eang i’r ddarpariaeth newydd.

    Dywedodd Penri Williams, Cadeirydd Dathlu’r Gymraeg, “Mae’r broses o weithredu’r Ddeddf Iaith wedi cymryd amser hir ond nawr mae’r gwaith o ddatblygu’r darpariaeth yn gallu dechrau. Byddwn yn annog pobl i ofyn am y gwasanaethau newydd fydd ar gael ac am i Gomisiynydd y Gymraeg ystyried unrhyw fethiant i weithredu. Mae’n hen bryd fod y Gymraeg yn cael statws cyfartal â’r Saesneg a  does dim esgus i beidio gweithredu’r Safonau newydd. Byddwn yn defnyddio rhwydweithiau cymdeithasol i roi gwybod am y newidiadau a ddaw yn sgil y Ddeddf Iaith.”

     

    Crynodeb o’r hawliau gan Gymdeithas yr Iaith

    crynodebhawliau2016

    Dywed Comisiynydd y Gymraeg

    Ar 30 Mawrth eleni fe ddaeth y set cyntaf o safonau’r Gymraeg yn weithredol. Y safonau hyn sy’n dweud beth ddylai sefydliadau ei wneud yn Gymraeg.

    Mae’r safonau’n creu hawliau newydd i bobl ddefnyddio’r Gymraeg.

    Cynghorau sir, Llywodraeth Cymru a’r parciau cenedlaethol yw’r sefydliadau cyntaf i weithredu’r safonau. Dros amser fe fyddant yn cael eu cyflwyno i sefydliadau a sectorau eraill, mewn meysydd fel iechyd, addysg ôl-16, trafnidiaeth cyhoeddus, ynni, gwasanaethau post, tai cymdeithasol, telegyfathrebu a llawer mwy.

    Mae safonau’n seiliedig ar gyfraith gwlad; ac mae dyletswydd ar sefydliadau i  gydymffurfio â nhw. Dylent roi ffydd i chi y gallwch ddefnyddio’r Gymraeg wrth ddelio â sefydliadau sy’n gweithredu safonau. Os nad ydych wedi gallu derbyn gwasanaeth Cymraeg boddhaol ganddynt, cysylltwch â mi i gwyno.

    I ddysgu mwy am eich hawliau ewch i’r dudalen ‘Hawliau i Ddefnyddio’r Gymraeg’ ar wefan comisiynyddygymraeg.cymru a dilyn a defnyddio #hawliau ar y rhwydweithiau cymdeithasol. Mae croeso i chi hefyd gysylltu â ni ar y ffôn neu’n ysgrifenedig (manylion islaw).

     

    30/03/2016
  • Toriadau yng Nghyllideb yr Iaith Gymraeg

    Mae Dathlu’r Gymraeg yn galw ar y Llywodraeth i ail-ystyried y toriadau a fwriedir i gyllideb Yr Iaith Gymraeg. Mae’r gyllideb drafft yn dangos cwymp sylweddol yn yr arian ar gyfer gwaith y Llywodraeth yn hybu’r Gymraeg yn y Gymuned ac ar gyfer Comisiynydd y Gymraeg. Mae’n fwriad i gwtogi’r gyllideb o £8.6m i £6.9m.  Mae hyn yn doriad arfaethedig o 19% i’r gyllideb ar gyfer prosiectau i hyrwyddo’r Gymraeg. I leihau’r effaith mae’r Llywodraeth yn ystyried neilltuo £1.2m  o gyllidebau eraill ond nid yw hyn yn eglur ac ni fydd yn ddigon i gynnal y gwaith presennol.     

    Mae Dathlu’r Gymraeg, grŵp ymbarél o fudiadau iaith, wedi dweud bod y toriadau i’r gyllideb drafft yn cryfhau’r achos dros fabwysiadu targed hir dymor ar gyfer buddsoddi yn y Gymraeg.   Mae maniffesto Dathlu’r Gymraeg ar gyfer etholiadau’r Cynulliad yn gofyn i’r pleidiau gynllunio buddsoddi 1% o gyllideb Cymru mewn mentrau i hybu’r Gymraeg, yr un canran â Gwlad y Basg lle bu twf cyson yn nifer y siaradwyr Basgeg dros y degawdau diwethaf.   

    Meddai Penri Williams, Cadeirydd Dathlu’r Gymraeg, sy’n cynrychioli dros ugain o fudiadau iaith:  

    “Mae’r toriadau hyn yn tanlinellu’r angen i Lywodraeth nesaf Cymru osod allan targed o ran canran o’r gyllideb a fuddsoddir yn y Gymraeg. Mae targed o 1% yn dilyn yr arfer gorau rhyngwladol ac yn dangos ymrwymiad clir iddi. Fel iaith leiafrifol, mae angen sicrwydd a sefydlogrwydd dros gyfnod eithaf hir er mwyn cynllunio a gallu cael canlyniadau. Rydyn ni wedi gweld cynseiliau mewn meysydd eraill ar lefel Brydeinig, megis datblygu rhyngwladol, a sut mae targed o’r fath yn gallu cynnig sefydlogrwydd hir dymor. Er enghraifft, mae’n anodd gweld sut allai Comisiynydd y Gymraeg weithredu’n annibynnol yn effeithiol os yw’r toriadau yn parhau.   

    “Wrth reswm, mae cryn bryder o ran gallu’r Llywodraeth i gyflawni eu hamcanion o ran y Gymraeg, os oes toriadau o’r fath yn digwydd. Yn wir, mae’n anodd gweld sut mae’r gyllideb yn bodloni ymrwymiad y Llywodraeth i sicrhau ffyniant y Gymraeg.” 

    Mae Dathlu’r Gymraeg yn galw ar y Prif Weinidog, Carwyn Jones, i sicrhau fod modd i gadw’r gwariant ar y Gymraeg ar ei lefel presennol ac edrych ar ffyrdd o ehangu’r darpariaeth yn y dyfodol.

    Cyllideb Drafft 2016

     

    18/12/2015
  • Shwmae Sumae 2015

    2015 ShwmaeShwmae a Sumae! Mae’n fis Medi unwaith eto a dyma ni yn dechrau paratoi ar gyfer Diwrnod Shwmae Sumae 2015. Ry’ ni wedi cyrraedd yr entrychion gyda llaw – Dyddiadur y Lolfa 2016 – Hwre!

    Roedd Diwrnod Shwmae Sumae 2014 yn llwyddiant ysgubol, gyda dathliadau yn digwydd ledled Cymru a thu hwnt – ym Mhwllheli, Casnewydd, Merthyr, Llambed, Vienna, Y Wladfa, Bangor, Amlwch, Derby, Fflint a sir Benfro. Pawb yn gweithio yn galed i godi proffeil yr iaith, ond yn bwysicach oll ei defnyddio a’i hyrwyddo ac annog eraill i wneud hefyd drwy gydol y flwyddyn.

    Erbyn hyn mae gan Diwrnod Shwmae Sumae momentwm ei hun ac mae’n lledaenu ar hyd y wlad drwy gweithgareddau amrywiaeth o gyrff, ysgolion, unigolion a chymdeithasau, fel ton Mexican mewn gêm bêldroed. Mae’n anodd iawn cadw cyfrif ar bobpeth sy’n digwydd ond o gadw llygad ar yr adborth ar ein tudalen Facebook a chyfrif Twitter rwy’n sicr bod na dros 500 o ddigwyddiadau wedi eu cynnal yn 2014. Felly gobeitho bod hyd yn oed fwy o bethau ar y gweill eleni.

    Fel y gwyddoch mae llwyddiant a pharhâd Diwrnod Shwmae Sumae yn eich dwylo chi, felly rhowch wybod inni am eich digwyddiad drwy gysylltu a’n tudalen Facebook a’n dilyn ni ar @ShwmaeSumae. Mae nifer o awgrymiadau a syniadau ar y dudalen facebook i’ch hysbrydoli gobeithio a rhestr o beth ddigwyddodd yn 2014 ar Facebook

    Cofiwch gysylltu gyda mi os ydych chi am drafod unrywbeth
    Pob hwyl am y tro

    Gaynor

    gaynorjones@dathlu.org

    2015 Llun2

    03/09/2015
  • Hystings Y Gymraeg

    2016 Hystings

    Y GYMRAEG 2016 – 2021

    HYSTINGS CENEDLAETHOL

    HAWL I HOLI YMGEISWYR

    Y CYNULLIAD

    7.30yh NOS LUN, 29 CHWEFROR 2016

    YR HEN LYFRGELL, YR AIS, CAERDYDD

    Cadeirydd: Owain Phillips

    Alun Davies     – Llafur

    Suzy Davies     – Ceidwadwyr

    Aled Roberts    – Democratiaid Rhyddfrydol

    Glyn Wise               – Plaid Cymru

     

    Trefnir y noson gan Dathlu’r Gymraeg.

    Gwahoddir cwestiynau ymlaen llaw.

    Am fwy o wybodaeth cysylltwch a

    gwybodaeth@dathlu.cymru neu 07912175403

     

    www.dathlu.cymru

    15/02/2016
  • Y Scarlets ac eraill yn Gweidddi Shwmae Sumae

    Logo Scarlets

    Ar ddydd Iau, Hydref 15ed cynhelir y trydydd Diwrnod Shwmae Sumae ac unwaith eto bydd nifer o weithgareddau yn cael eu cynnal ar draws y wlad I annog pobl I gyfarch pawb gyda “Shwmae” neu “Su’mae”.

    Nôd yr ymgyrch yw:
    gwneud y Gymraeg yn llawer mwy amlwg a chyhoeddus,
    dangos bod yr iaith yn perthyn i bawb yng Nghymru, beth bynnag yw eu hyfedredd
    ac o ganlyniad annog a sicrhau defnydd o’r Gymraeg drwy’r flwyddyn.

    Bu’r ymgyrch yn lwcus iawn i dderbyn cefnogaeth unigolion a sefydliad deinamig tu hwnt eleni. Pencampwyr 2015 yw’r diddanwr y Welsh Whisperer, Gareth Wyn Jones y ffermwr a’r darlledwr o Lanfairfechan, criw Canolfan Soar Merthyr Tudful sydd wedi gwneud cyfraniad enfawr i’r ardal ac Angharad Williams sy’n rhedeg siopau Lan Llofft yn Llambed a Machynlleth.Gareth WJ

    Meddai Gareth Wyn Jones:
    “mae’n gret I fod yn rhan o ymgyrch Sumae sy’n annog pobl i siarad Cymraeg, peidwch a bod yn swil rhowch gynnig. Rwyf yn gwneud fy ngorau i hyrwyddo y Gymraeg a fel ffermwr mae’r iaith yn rhan allweddol o’n diwylliant a’n diwydiant cefn gwlad. Mae’n bwysig ei defnyddio bob dydd. Os na wnewn ni pwy fydd?”

    Welsh WhispMeddai y Welsh Whisperer, sy’n droellwr recordiau ar Môn FM:
    “Rwy’n falch iawn I fod yn rhan o’r ymgyrch i hybu’r iaith ac agor drysau i pobol di-Gymraeg a’u croesawu yn gynnes i ddysgu’r iaith. Mae’n braf bod yn rhan o’r un ymgyrch â ffarmwr enwocaf Cymru (na, nid Dai Llanilar ond) Gareth Wyn Jones o Lanfairfechan! Mae’r ddau ohonom yn gwisgo cap stabal yn rheolaidd, yn angerddol dros yr iaith, cymunedau Cymru a chwrw Cymreig wrth gwrs.”

    AngharadDywedodd y wraig fusnes Angharad Williams:
    “ Rwy’n browd iawn I helpu hybu y diwrnod a lledaenu’r neges I ddechrau bob sgwrs yn Gymraeg. Mae defnyddio y Gymraeg mewn siop gymuedol fel Lan Llofft a Duet yn angenrheidiol mewn ardal fel Llanbed. Yn naturiol rydym eisiau croesawu cwsmeriaid yn y Gymraeg ac mae’n gam naturiol i ddefnyddio yr iaith ar ein cyfryngau cymdeithasol. O ganlyniad rydym wedi cael mwy o gefnogaeth gan ein cwsmeriaid am eu bod nhw eisiau cefnogi busnesau lleol Cymraeg. “

    Bydd Clwb Rygbi y Scarlets yn cefnogi y diwrnod hefyd drwy gynnal nifer o ddigwyddiadau ar y nos Wener ganlynol, cyn y gêm bwysig rhwng y Scarlets a Leinster ar Hydref 16eg. Gyda chydweithrediad Menter Gwendraeth Elli, mentrau lleol eraill a’r Lle (canolfan iaith newydd Llanelli) bydd amrywiaeth o adloniant yn cael ei ddarparu ar gyfer y teulu cyfan rhwng 5 a 7 o’r gloch. Felly gwnewch nodyn ohonno yn eich dyddiaduron.

    Yn Sir Benfro mae criw Shwmae yn trefnu yr ail seremoni wobrwyo ar ðl llwyddiant y seremoni llynedd. Nid yw Diwrnod Shwmae Sumae yn derbyn unryw nawdd na arian grant I hybu’r ymgyrch, mae’i gyd yn nwylo unigolion brwdfrydig, fel plant Ysgol Archesgob Mcgrath, Peynbont-ar-Ogwr sydd bellach wedi cymryd y cyfrifoldeb am drefnu y digwyddiad eu hunain. Mae Dathlu’r Gymraeg yn gobeithio y bydd cymunedau ledled Cymru yn perchnogi’r diwrnod unwaith eto. Rhowch gynnig arni!

    02/10/2015
  • Mudiadau iaith yn galw am achub neuadd Pantycelyn

    Mae dros ugain mudiad iaith wedi ysgrifennu at bennaeth Prifysgol Aberystwyth gan bwysleisio gwerth a phwysigrwydd neuaddau preswyl Cymraeg fel pwerdai iaith sy’n atgyfnerthu’r Gymraeg mewn cymunedau ledled Cymru, yn sgil y bygythiadau diweddar i neuadd Pantycelyn.

    Yng ngoleuni’r ymgyrch ddiweddar i ddiogelu Neuadd Pantycelyn, mae mudiadau sydd yn aelodau’r grŵp ymbarél Dathlu’r Gymraeg wedi datgan eu cefnogaeth i’r ymgyrch a hefyd yn galw ar brifysgolion Cymru i sicrhau eu bod yn ystyried lles ac anghenion ieithyddol eu myfyrwyr wrth wneud trefniadau llety a phreswylio ar eu cyfer. Dengys ymchwil cymdeithasol-ieithyddol gan arbenigwyr bod cymunedau ble siaredir yr iaith gan dros 70% o’r boblogaeth yn hanfodol bwysig er mwyn cynnal yr iaith fel iaith gymunedol normal. Mae neuaddau preswyl cyfrwng Cymraeg fel Pantycelyn, felly, yn holl bwysig wrth ddatblygu a chefnogi patrymau iaith myfyrwyr.

    Mewn llythyr at Ganghellor y Brifysgol, Syr Emyr Jones Parry, medd Penri Williams, Cadeirydd Dathlu’r Gymraeg:

    “Rydym fel mudiadau yn galw ar Brifysgol Aberystwyth i ymrwymo’n glir i’r egwyddor sylfaenol o ddarparu llety cyfrwng Cymraeg digonol i’w myfyrwyr a chydnabod yr angen i leoliadau o’r fath gynnwys gofodau cyffredin addas sy’n caniatáu i fywyd cymdeithasol cyfrwng Cymraeg ffynnu. Felly, erfyniwn arnoch i beidio â chau Neuadd Pantycelyn.

    “Mae neuadd breswyl Gymraeg Pantycelyn wedi dod i hawlio safle pwysig ac eiconig ym mywyd cyhoeddus Cymru ac felly dylid parchu’r safle pwysig hwn a harneisio potensial llawn lleoliadau o’r fath er mwyn sicrhau y gall myfyrwyr o bob rhan o Gymru fyw eu bywydau trwy gyfrwng y Gymraeg yn y dyfodol. Yn wir, mae angen rhagor o leoliadau o’r fath os yw’r Gymraeg i ffynnu dros y degawdau nesaf.

    “Teimlwn y dylai Prifysgol Aberystwyth ddatgan eu hymrwymiad yn ddiamwys i gynnal y neuadd breswyl Gymraeg hollbwysig hon a sicrhau bod pob penderfyniad ynghylch y materion hyn yn ystyried anghenion ieithyddol eu myfyrwyr yn llawn.

    “Wrth gytuno i ymrwymo i’r egwyddorion hyn, teimlwn fel mudiad y gall y brifysgol sicrhau eu bod yn cynnal ac yn cefnogi ethos Gymraeg gref y Brifysgol.”

     

     

    18/06/2015